ÜÇ KESİM, ÜÇ FARKLI BEKLENTİ

Temmuz verilerine göre 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisinin piyasa katılımcılarında yüzde 23,95, reel sektörde yüzde 32,50, hane halkında ise yüzde 44,94 seviyesinde bulunduğuna dikkat çeken Çetinkaya, aradaki farkın dikkatle okunması gerektiğini ifade etti.

Çetinkaya şunları söyledi: “Aynı ekonomiye bakan üç kesim, 12 ay sonrasına ilişkin üç farklı enflasyon görüyor. Piyasa katılımcısı yüzde 23,95 beklerken reel sektör yüzde 32,50, vatandaş ise yüzde 44,94 bekliyor. Bu tablo bize enflasyonla mücadelenin yalnızca rakamları düşürmekten ibaret olmadığını, beklentileri de yönetmek gerektiğini gösteriyor.”

PATRON BEKLENTİYE GÖRE FİYAT KOYUYOR

Reel sektörün gelecekte maliyetlerin artacağını öngörmesinin bugünkü fiyatlama kararlarını da etkileyebileceğini belirten Çetinkaya, işletmelerin ürün fiyatlarını belirlerken yalnızca mevcut maliyetlere bakmadığını söyledi.

Çetinkaya, “İşletme sahibi önümüzdeki aylarda hammadde, enerji, kira, ücret veya finansman maliyetinin artacağını düşünüyorsa bunun riskini bugünkü fiyatına yansıtmak isteyebilir. Tedarikçi de aynı beklentiyle hareket ettiğinde ekonomi içerisinde birbirini besleyen bir fiyatlama davranışı oluşabilir. Enflasyon beklentisi kırılmadan fiyatlama davranışının kalıcı biçimde düzelmesi kolay değildir.” dedi.

VATANDAŞ DA KENDİNİ KORUYOR

Hane halkının yüzde 44,94 ile diğer iki kesimden daha yüksek bir enflasyon beklentisine sahip olmasının tüketim ve tasarruf davranışları açısından önemli olduğunu ifade eden Çetinkaya, vatandaşın gelecekte fiyatların daha fazla artacağı düşüncesiyle bazı ihtiyaçlarını öne çekebileceğini belirtti.

“Vatandaş yarın daha pahalı olacağını düşündüğü ürünü bugün almaya çalışabilir. İşletme maliyet artışı beklediği için fiyatını yükseltebilir. Çalışan ise satın alma gücünü koruyabilmek için daha yüksek ücret talep edebilir. Böylece beklenti, ekonomik davranışa dönüşür.” diyen Çetinkaya, bu döngünün kırılmasının güven ve öngörülebilirlikle mümkün olduğunu söyledi.

BEKLENTİ FARKI NEDEN ÖNEMLİ?

Piyasa katılımcıları ile vatandaş arasındaki yaklaşık 21 puanlık farkın da önemli bir mesaj taşıdığını belirten Çetinkaya, finansal göstergelerde görülen iyileşmenin günlük yaşamda aynı hızda hissedilmemesinin beklentilerde ayrışmaya yol açabileceğini ifade etti.
Çetinkaya, “Finans piyasası geleceğe daha farklı bakabilir; ancak vatandaş markete, kiraya, ulaşıma ve faturalarına bakıyor. Reel sektör ise hammaddeye, işçiliğe, enerjiye ve finansmana bakıyor. Bu nedenle beklentileri kalıcı biçimde aşağı çekmenin yolu bütün kesimlere güven verecek sonuçlar üretmektir.” ifadelerini kullandı.

GÜVEN ENFLASYONLA MÜCADELENİN PARÇASIDIR

Enflasyon beklentilerinin kalıcı biçimde gerilemesi için para ve maliye politikalarının birbirini desteklemesi, ekonomik kararların öngörülebilir olması ve fiyat istikrarına yönelik politikaların kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğini vurgulayan Çetinkaya sözlerini şöyle tamamladı:
“Enflasyonu düşürmek kadar toplumun enflasyonun düşeceğine inanmasını sağlamak da önemlidir. Vatandaş, esnaf, sanayici ve yatırımcı gelecekte fiyat istikrarının sağlanacağına güvenmeye başladığında davranışlarını da buna göre değiştirir. Beklentiyi sözle değil, tutarlı politikalar ve kalıcı sonuçlarla aşağı çekebiliriz. Fiyat istikrarının en güçlü temellerinden biri güven ve öngörülebilirliktir.”